ตุงกระด้าง

ชื่อผู้สร้างผลงาน : จังหวัดลำพูน
ชื่อผลงาน : ตุงกระด้าง


           ตุงหรือธง ตามความเชื่อของชาวล้านนา คือ เครื่องสักการะที่ใช้ในพิธีกรรมในพุทธศาสนาและประเพณีเกี่ยวกับชีวิต ทำด้วยวัสดุหลายชนิด เช่น ผ้า กระดาษ ไม้
    
          ตุงกระด้าง เป็นตุงที่ทำด้วยวัสดุที่คงทน คือ ไม้หรือโลหะ มีการแกะสลักประดับด้วยโลหะฉลุลาย หรือประดับปูนปั้นเป็นลวดลายต่าง ๆ เช่น ลายเครือเถา ลายกระหนก ลายรูปสัตว์ โดยทั่วไปนิยมแกะสลักเป็นรูปสัตว์ประจำปีเกิดของผู้ถวาย การใช้ตุงกระด้างเป็นวัฒนธรรมที่รับมาจากพม่าหรือไทยใหญ่ ที่นิยมสร้างตุงกระด้างสำหรับบูชาพระรัตนตรัยอย่างถาวร มักถวายเป็นคู่ไว้หน้าพระประธานหรือหน้าโบสถ์ วิหาร บางแห่งทำไว้กลางลานวัด หรือใกล้พระเจดีย์
    
          ตุงกระด้างที่จัดแสดงในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติหริภุญไชย นำมาจากวัดพระธาตุหริภุญชัยวรมหาวิหาร ทำเป็นเสากลม ยอดแกะสลักเป็นรูปหงส์ ผืนธงเป็นไม้แกะสลักรูปเรียงปลายแหลม ประดับโลหะฉลุลวดลายเครือเถา กรุกระจกสี ด้านล่างเป็นรูปม้า ด้านบนเป็นรูปไก่ ตามคตินิยมเรื่องบูชาพระธาตุประจำปีเกิดของคนล้านนาถือว่า ผู้ที่เกิดปีระกาจะต้องบูชาพระธาตุหริภุญไชย ภาพไก่บนตุงกระด้างผืนนี้เป็นสิ่งแสดงว่าผู้ถวายตุงกระด้างคู่นี้ เจตนาถวายเป็นพุทธบูชาพระธาตุหริภุญชัย
    
          นอกจากตุงกระด้างในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติหริภุญไชยแล้ว ตามวัดต่าง ๆ ในจังหวัดลำพูนก็ยังมีตุงกระด้างเหลือไว้ให้ผู้สนใจได้ศึกษาอีกหลายแห่ง

 

ที่มา

คณะกรรมการอำนวยการจัดงานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว. วัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และภูมิปัญญา จังหวัดลำพูน. กรุงเทพฯ : คณะกรรมการ, 2544.

http://www.thailandmuseum.com/hariphunchai/hilight3.htm

คำกำกับ : ตุงกระด้าง

บทความที่เกี่ยวข้อง